Top 10 làng nghề truyền thống lâu lăm nhất miền Bắc Việt Nam

23-10-2020 10 7627 0 1

Báo lỗi

Ở đâu đó ta tìm về cho mình một khoảng rất riêng, rất yên bình, ta đi tìm những nét đẹp hoài cổ, lắng đọng trong không gian của những làng nghề truyền thống lâu lăm nhất, được gìn giữ và phát triển đến ngày nay. Dưới đây là một số làng nghề truyền thống lâu lăm nhất phía Bắc VN, hãy một lần đến trải nghiệm những địa điểm này để tìm lại những dư vị xa xưa thoát khỏi cuộc sống đầy ồn ào, náo nhiệt.

12345678910

1


Hương Merino

Làng lụa Vạn Phúc Hà Đông

Làng lụa Hà Đông hay đúng là Làng lụa vạn phúc hà Đông, nay thuộc phường Vạn Phúc, thuộc quận Hà Đông, cách trung tâm TP Hà Nội khoảng 10km. Đây là một làng nghề dệt lụa tơ tằm đẹp nổi tiếng từ xa xưa, có nhiều mẫu hoa văn và lâu lăm hàng đầu Việt Nam. Lụa Vạn Phúc từng được chọn may quốc phục dưới những đời vua nhà Nguyễn.

Nằm bên bờ sông Nhuệ, làng lụa Vạn Phúc vẫn còn đấy đó giữ được ít nhiều nét cổ kính quê ngày xưa như hình ảnh chiếc giếng làng với những bông hoa sen, cạnh cây đa cổ thụ, buổi chiều vẫn họp chợ trước đình. Làng lụa Vạn Phúc từ lâu đã rất nổi tiếng với nghề dệt lụa truyền thống. “Lụa Hà Đông” cũng như những sản phẩm thủ công truyền thống của những làng nghề TP Hà Nội, thường được nhắc đến trong thơ ca xưa. Trong nhiều gia đình, khung dệt cổ vẫn được giữ lại, xen lẫn với những khung dệt cơ khí hiện đại.

Theo truyền thuyết, cách đây khoảng 1200 năm, bà A Lã Thị Nương, một người con gái ở Cao Bằng nổi tiếng đảm đang và có tay nghề dệt lụa khéo léo về làm dâu làng Vạn Phúc. Bà đã truyền nghề lại cho dân làng và sau khi mất, bà được phong làm thành hoàng làng.

Lụa Vạn Phúc được giới thiệu lần đầu ra quốc tế tại những hội chợ Marseille (1931) và Paris (1938), được người Pháp đánh giá là loại sản phẩm tinh xảo của vùng Đông Dương thuộc Pháp, rất rất được quan tâm tại những nước Pháp, Thái Lan, Indonesia… Từ 1958 đến 1988, sản phẩm lụa Vạn Phúc hầu hết được xuất sang những nước Đông Âu; từ 1990 xuất khẩu ra nhiều vương quốc trên toàn cầu, thu ngoại tệ về cho vương quốc.

Vạn Phúc hiện có 785 hộ dân làm nghề dệt, chiếm gần 60% trên tổng số hộ sinh sống tại làng nghề. Hàng năm, Vạn Phúc sản xuất từ 2,5 đến 3 triệu mét vuông vải, chiếm 63% doanh thu của toàn bộ làng nghề (khoảng 27 tỷ đồng). Hiện nay, Vạn Phúc có trên 1.000 máy dệt và mỗi ngày có khoảng 400 lao động thời vụ từ quanh vùng đến đây làm việc. Shop bán lụa tơ tằm mọc lên ngày càng nhiều, hình thành ba dãy phố lụa với trên 100 Shop nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của du khách.

Làng lụa Vạn Phúc Hà Đông
Làng lụa Vạn Phúc Hà Đông
Làng lụa Vạn Phúc Hà Đông
Làng lụa Vạn Phúc Hà Đông


2


Hương Merino

Làng tranh Đông Hồ – Bắc Ninh

Làng tranh Đông Hồ (Thuận Thành, Bắc Ninh) nằm bên bờ sông Đuống êm đềm, từ lâu đã nổi tiếng với nghề làm tranh dân gian, mang đậm bản sắc văn hóa truyền thống, và là dòng tranh được biết đến nhiều nhất ở Việt Nam. Làng Đông Hồ nổi tiếng với dòng tranh khắc gỗ dân gian đặc sắc được nhiều người cả trong và ngoài nước biết đến, với những bức tranh từ lâu đã đi vào đời sống tinh thần bao người dân Việt.

Nét dân gian của tranh Đông Hồ còn nằm ở màu sắc và vật liệu giấy in. Giấy được làm từ vỏ con điệp, một loại sò vỏ mỏng ở biển, trộn với hồ (hồ được nấu từ bột gạo tẻ, hoặc gạo nếp, có khi nấu bằng bột sắn – hồ dùng để quét nền tranh thường được nấu loãng từ bột gạo tẻ hoặc bột sắn, hồ nấu từ bột nếp thường dùng để dán) rồi dùng chổi lá thông quét lên mặt giấy dó, quy trình khá là công phu, tỉ mỉ đòi hỏi sự khéo tay của người thợ lành nghề. Rồi đến quy trình chuẩn bị màu sắc, sao cho tranh thật tự nhiên phải là những gam màu cơ bản, không pha trộn thường được chế từ than của lá tre, xanh của lá chàm, vàng của hoa hòe, đỏ của gỗ vang, chỉ 4 gam màu không pha trộn và vì số lượng màu tương ứng với số bản khắc gỗ. Tranh Đông Hồ tinh xảo tạo ra nét tinh hoa văn hóa dân gian Việt, không chỉ là khách trong nước yêu thích và tìm mua, tranh làng Hồ còn được du khách quốc tế mua rất nhiều mỗi khi đặt chân đến mảnh đất kinh kỳ này.

Thăm làng tranh Đông Hồ ngày nay, du khách rất có thể tham quan cơ sở của nghệ nhân Nguyễn Đăng Chế và Nguyễn Hữu Sam cùng con cháu. Đây là hai gia đình kỳ cựu nhất ở làng tranh, họ vẫn giữ được nghề cổ truyền cùng hàng trăm bản khắc cổ quý giá, trở thành địa chỉ văn hóa hấp dẫn của du lịch Bắc Ninh. Trong những gian nhà xây theo kiến trúc xưa, được treo đầy tranh dân gian với nhiều thể loại không giống nhau, từ sinh hoạt đời thường tới tranh lịch sử, phong cảnh… ngập tràn màu sắc tươi trong. Tại đây, du khách còn được nghe giới thiệu về những giá trị văn hóa đặc sắc của nghề làm tranh dân gian Đông Hồ, và rất có thể trải nghiệm tự tay in tranh, cũng như mua sắm những bức tranh vừa ý.

Tranh dân gian Đông Hồ nét tinh hoa văn hóa dân gian Việt
Tranh dân gian Đông Hồ nét tinh hoa văn hóa dân gian Việt
Làng tranh Đông Hồ - Bắc Ninh
Làng tranh Đông Hồ – Bắc Ninh

3


Hương Merino

Làng nghề cói Kim Sơn – Ninh Bình

Làng nghề dệt cói Kim Sơn (huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình) là vùng đất nổi tiếng với nghề trồng cói, làm đồ cói đã có từ lâu lăm. Nghề dệt cói Kim Sơn gắn liền với thiên nhiên, bởi nguyên liệu để làm nên những sản phẩm từ cói cũng giản dị như thiên nhiên ở vùng đất này. Đối với những người trồng cói, cây cói gắn bó với nghề, với người thợ suốt cả cuộc đời cần lao. Thế mạnh của nghề trồng cói và dệt cói ở Kim Sơn là sản xuất ra những sản phẩm tiêu dùng thiết yếu phục vụ nhân dân. Do vậy, nghề này tuy cực nhọc nhưng không hề mai một.

quy trình đan cói đòi hỏi sự khéo tay của người thợ. Để có được một sản phẩm cói mỹ nghệ đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, kỹ thuật trồng và sản xuất cói của Kim Sơn cũng khá đặc biệt. Đó là cả một quy trình công phu, tỉ mỉ và chính xác ngay từ lúc trồng cói, thu hoạch cói, chọn cói, chẻ cói, phơi cói, nhuộm cói… cho tới khâu sau cuối là đan, dệt cói và hoàn thiện sản phẩm.

Công nhân đang rửa sạch sản phẩm .Cói chiêm thu hoạch vào dịp tháng 5, cói mùa vào dịp tháng 10 (âm lịch). Quy trình trồng cói tương tự như cây lúa: cày, xới, phơi ải, tháo nước, cấy cói, rồi làm cỏ, sục bùn, bón phân. Chất lượng cói trồng phụ thuộc đáng kể vào việc điều phối nước mặn và nước ngọt theo tỷ lệ thích hợp, hài hòa. Cói tươi thu hoạch về được chẻ nhỏ, phơi khô và đem ra chợ bán, rồi từ đó dệt thành chiếu hoa và những sản phẩm từ cói.

Sản phẩm vẫn chưa hoàn thiện được đem phơi khô để tránh ẩm mốc.Người dân Kim Sơn có đặc trưng sống trong cái nôi làng nghề cói từ cách đây hàng trăm năm nên có đầy đủ tố chất của một người thợ thủ công chân chính, một bàn tay khéo léo, sự nhạy bén, tính linh hoạt cao và đam mê nghề nghiệp. Những tố chất này giúp cho họ đáp ứng được những đòi hỏi dù là khắt khe của nghề, tạo dựng nên nghề trồng cói, chế biến cói nổi tiếng xa gần và được người tiêu dùng trong và ngoài nước rất ưa chuộng.

Sản phẩm được kiểm tra, hoàn thiện lần cuối trước khi xuất xưởng.Tính đến nay, sản phẩm cói mỹ nghệ của Kim Sơn đã có mặt ở hơn 20 vương quốc và vùng lãnh thổ trên toàn cầu… Tin rằng với bản lĩnh và tình yêu cực kì lớn đối với nghề qua thăng trầm hàng trăm năm, bà con nơi đây vẫn son sắt một niềm tin tiếp tục đưa nghề truyền thống này ngày một phát triển lớn mạnh và tiến xa hơn nữa.

Đồ thủ công mỹ nghệ từ cói là những sản vật tinh tế của mảnh đất Hoa Lư
Đồ thủ công mỹ nghệ từ cói là những sản vật tinh ý của mảnh đất Hoa Lư
Những sợi cói được nhuộm màu và phơi trước khi đan
Những sợi cói được nhuộm màu và phơi trước khi đan

4


Hương Merino

Làng gốm Gia Thủy – Ninh Bình

Làng gốm Gia Thủy, huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình có tuổi đời khoảng 50 năm. Nghề truyền thống này phát triển tại địa phương bởi những người thợ gốm có gốc gác Thanh Hóa. Sở dĩ Gia Thủy được chọn để phát triển nghề gốm bởi có chất đất sét đặc trưng, tương thích với nghề gốm. Trải qua nhiều năm thăng trầm, đến nay nghề gốm Gia Thủy vẫn đứng vững và ngày càng phát triển mạnh. Sản phẩm được tiêu thụ trong nước và xuất khẩu đi quốc tế. Để làm ra được một sản phẩm gốm phải trải qua rất nhiều quy trình.

Mỗi quy trình làm gốm yêu cầu người thợ cần phải có sự tỉ mỉ, cẩn trọng tránh sai sót. Đất sét khi lọc qua nước sẽ được loại bỏ tạp chất, cô đặc rồi đem phơi đủ độ ẩm. quy trình phơi đất cần cần thận bởi đất phơi khô quá cũng không làm được gốm mà ướt quá cũng khó làm gốm. Vì thế khi phơi người thợ phải thường xuyên quan sát độ khô ướt của đất. Đất sau khi phơi sẽ được đem vào xưởng sản xuất làm nhuyễn thêm để tạo độ keo và mịn hơn khi nặn. Đất sét làm gốm ở Gia Thủy có màu vàng nên rất tốt khi làm gốm, khi sản phẩm ra lò cũng đều có độ bền, óng đẹp rất cao. Tùy thuộc vào từng loại sản phẩm mà người thợ sẽ nặn đất theo mẫu không giống nhau. Thông thường để làm ra những chiếc vò, chum, vại người thợ sẽ nặn đất thành những thớ dài và tròn để khi đưa lên bàn xoay ghép lại với nhau được dễ dàng hơn.

Những năm quay về đây, nhu cầu mua bình, vò, chum sành để ngâm rượu tăng cao vì rượu khi ngâm vào bình gốm sành sẽ khử được chất độc, làm giảm nồng độ rượu, an toàn cho người tiêu dùng. Vì thế, nghề gốm Gia Thủy sản xuất sôi động hơn trước kia. những cơ sở sản xuất làm quanh năm cũng không đủ hàng cung ứng ra thị trường.

Theo nghệ nhân Nguyễn Thị Mai, từng quy trình làm gốm, người thợ gửi hồn mình vào những cục đất vô tri vô giác để tạo ra một sản phẩm gốm hoàn chỉnh và có hồn. Từ những sản phẩm làm vật dụng bình thường hay những sản phẩm mỹ nghệ thì người thợ cần phải có lòng đam mê và tâm huyết với nghề.

Làng gốm Gia Thủy là những sản phẩm tinh tế, kỹ thuật điêu luyện, là cả tình người lắng đọng.
Làng gốm Gia Thủy là những sản phẩm tinh ý, kỹ thuật điêu luyện, là cả tình người lắng đọng.
Làng gốm Gia Thủy - Ninh Bình
Làng gốm Gia Thủy – Ninh Bình

5


Hương Merino

Làng hoa Hạ Lũng – Hải Phòng Đất Cảng

Làng hoa Hạ Lũng Hải Phòng Đất Cảng cách trung tâm thành phố Hải Phòng Đất Cảng chừng 6 km có một làng hoa mang tên Hạ Lũng. Vườn hoa thuộc ở phường Đằng Hải, quận Hải An. Hình như ở đây rất có thể xem là làng hoa nổi tiếng và có truyền thống hàng đầu ở Hải Phòng Đất Cảng mà không tồn tại một làng hoa thứ hai nào hơn được. Nhắc đến cái tên Hạ Lũng là người dân Hải Phòng Đất Cảng ai cũng biết ở đó đúng là nơi ngàn hoa đua nhau sắc thắm. Những ruộng hoa rộng và dài tít tắm như được những người dân có kinh nghiệm lâu năm trong nghề trồng hoa chăm sóc kỹ lưỡng.

Ngay từ những năm 1960 – 1970, thì người dân ở đây đã trồng hoa để điểm tô cho đất trời. Khi ấy những loài hoa được trồng phổ biến đó đúng là hoa cúc, cúc vạn thọ, thược dược, lay ơn,…đều là những loài hoa có sức sống mãnh liệt, ngoài ra hoa cúc họa mi như thể hiện được sự thanh khiết của tôi trong vô vàng những màu hoa sắc thắm kia.

Hiện nay thì do chính quy trình đô thị hoa ra mắt nhanh gọn thì cũng tác động ít nhiều đến việc trồng hoa của làng hoa này. Diện tích trồng hoa của Hạ Lũng bị thu hẹp và chia nhỏ dần đi theo những thời kỳ. Và cho tới nay, làng có khoảng 30% hộ trồng hoa trên tổng diện tích 30ha. Tuy diện tích bị thu hẹp nhưng những vườn hoa vẫn được chăm sóc kỹ lưỡng, những bông hoa tươi sắc như cứ vươn mình ra đón tia nắng mặt trời và phả vào trong làn gió mùi thơm dịu nhẹ.

Nếu như có dịp về đất Cảng thăm thú biển, rừng, ăn những món ăn vặt nổi tiếng như bánh đa cua, sủi dìn Hải Phòng Đất Cảng,…thì hãy ghé về Hạ Lũng những ngày giáp Tết, bạn vừa được thư thả ngắm hoa, vừa có được những bức hình tuyệt đẹp đó!

Tiếng thơm một làng hoa đất Cảng
Tiếng thơm một làng hoa đất Cảng
Làng hoa Hạ Lũng - Hải Phòng
Làng hoa Hạ Lũng – Hải Phòng Đất Cảng

6


Hương Merino

Làng nghề hương trầm Cao Thôn – Hưng Yên

Nằm cách TP Hà Nội chừng 40 km, làng hương Cao Thôn thuộc xã Bảo Khê, thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên, là một trong những làng nghề làm hương lớn nhất toàn nước.

Làng Cao Thôn hay còn được biết đến với tên gốc là Thôn Cao, nằm sát đê tả sông Hồng với cảnh sắc bình yên. Nơi đây được xem là cái nôi của nghề làm hương truyền thống lâu lăm ở Việt Nam. Theo những bậc cao niên, nghề làm hương do bà Đào Thị Khương, người Cao Thôn, truyền dạy lại cho người dân trong làng. Bà được tôn là tổ nghề hương của vùng và hiện được thờ tận nơi thờ tổ họ Đào, làng Cao Thôn. Ông Nguyễn Như Khanh, Phó Chủ tịch Hiệp hội làng nghề Cao Thôn, cho biết: “Theo như những cụ kể lại nghề làm hương của thôn có từ cuối Thế kỷ 18, đến nay cũng phải gần 300 năm. Từ ngày ấy đến giờ cứ đời nọ truyền đời kia làm nghề này. Ngày giỗ cụ Tổ nghề là ngày 22/08 âm lịch. Ngày này là ngày mất của cụ nên hàng năm cả làng tại triệu tập về nhà thờ để thắp hương tưởng nhớ đến người đã mang lại nghề cho quê, mang lại công ăn việc làm cho bao thế hệ.”

Nghề làm hương ở Cao Thôn hoạt động suốt quanh năm ngày tháng, giải quyết việc làm cho 600 lao động trong thôn và một số vùng xung quanh. Nghề làm hương không kén nhân lực, nên tận thu được toàn bộ sức lao động nhàn rỗi, ai cũng rất có thể tham tài sản xuất được. Sản lượng hương xạ của cả làng đạt xấp xỉ 10 triệu nén/năm.

Là làng nghề truyền thống lâu lăm, bởi vậy, những năm gần đây, Thôn Cao còn là một trong địa chỉ đỏ trong hành trình du lịch tỉnh Hưng Yên của du khách gần xa. Tại đây, mọi người sẽ được trải nghiệm nhiều hoạt động hấp dẫn. Ông Nguyễn Như Khanh cho biết: “vừa mới qua có đoàn khách Anh về đây tham quan, tôi trực tiếp dẫn đoàn đi giới thiệu trong vòng vài tiếng và tham quan một số hộ. Họ được xem quy trình sản xuất, được tự làm, tự thắp nên rất thích. Ngoài ra, làng có quần thể đẹp, đường ngõ sạch đẹp, đình chùa giữ lại được cảnh quang thời xưa vẫn còn đấy đó nguyên nên những đoàn rất thích. sắp tới đây đây sẽ có thêm nhiều đoàn tham quan của quốc tế về làng.”

Nghề làm hương truyền thống ở làng Cao Thôn - Hưng Yên
Nghề làm hương truyền thống ở làng Cao Thôn – Hưng Yên
Làng nghề hương trầm Cao Thôn - Hưng Yên
Làng nghề hương trầm Cao Thôn – Hưng Yên

7


Hương Merino

Nghề nấu rượu làng Vân – Bắc Giang

Rượu làng Vân ủ từ nếp cái hoa vàng từ xưa đã nổi tiếng với danh xưng “mỹ tửu” nổi danh nhất xứ Kinh Bắc, là loại rượu tiến cống cho vua nên còn được gọi là vương tửu. Mặc dù người nấu rượu làng Vân cũng chưng cất nhiều loại rượu từ những loại gạo, sắn hay những loại nguyên liệu khác nha. Nhưng loại rượu được ủ và chưng cất từ nếp cái hoa vàng mới đúng là thương phẩm có giá trị cao nhất.

Nghề nấu rượu tại làng Vân đã có lịch sử hàng trăm năm với bí phương gia truyền được truyền thừa từ đời này sang đời kia. Dù ngày nay không thể nấu rượu để tiến cống, nhưng với mỹ danh lan xa, thương hiệu rượu làng Vân Bắc Giang khi nhắc đến cũng đủ làm cho những tình nhân rượu cảm thấy ngất ngây.

Để rất có thể tạo ra loại rượu làng Vân từ nếp cái hoa vàng, toàn bộ những quy trình từ việc chọn gạo nếp, chọn men, ủ rượu, chưng cất… đều được triển khai một cách tỉ mỉ. tuyệt kỹ nấu rượu này đúng là từ loại men độc đáo chỉ ở làng Vân mới có. Mặc dù sẽ khá tốn thời gian, nhưng những bước làm rượu làng Vân sẽ mang đến cho những ai yêu thích loại vương tửu này cảm nhận được sâu sắc cảm giác rất là “vua chúa” khi được thưởng thức loại rượu này.

Trong cơ chế thị trường hiện nay, sự cạnh tranh trở thành khốc liệt. Thế nhưng, với thương hiệu nổi tiếng và được khẳng định bằng chất lượng, rượu Vân Bắc Giang vẫn có chỗ đứng vững chắc trên thị trường trong và ngoài nước. Rượu làm ra đến đâu, tiêu thụ hết đến đó. Khắp mọi miền vương quốc, trong những nhà hàng, khách sạn lớn nhỏ, quán dân dã… đâu đâu cũng đều có sự xuất hiện của loại rượu mang nhãn mác Rượu Vân Bắc Giang.

Rượu làng Vân chưa uống đã say lòng người
Rượu làng Vân vẫn chưa uống đã say lòng người
Nghề nấu rượu làng Vân - Bắc Giang
Nghề nấu rượu làng Vân – Bắc Giang

8


Hương Merino

Làng dát vàng Kiêu Kỵ Gia Lâm – TP Hà Nội

Kiêu Kỵ là làng nằm trong vùng châu thổ sông Hồng. Xưa kia, người dân Kiêu Kỵ cũng làm nghề trồng lúa nước và nghề phụ là nghề dát bạc quỳ vào những lúc nông nhàn. Ngày nay, do nhu cầu phát triển của xã hội, nghề dát vàng bạc quỳ đa trở thành nghề chính và mang lại thu nhập chủ yếu cho phần lớn hộ dân trong làng.

Theo sử sách ghi lại thì nghề dát vàng quỳ có từ 300 năm trước dưới thời Hậu Lê. Thuở ấy, có ông Nguyễn Quý Trị, người làng Hội Xuyên – Liễu Trai – Hải Dương học rộng, tài cao được cử đi xứ bên Trung Quốc. Khi sang đó, ông học được nghề dát vàng bạc để sơn son thiếp vàng những đồ thờ cúng và hoành phi câu đối sau mang về truyền dạy cho dân làng Kiêu Kỵ. Sau này, ông được tôn xưng làm Tổ sư nghề và chọn ngày mất của ông là giày giỗ tổ.

Làng nghề dát vàng, dát bạc quỳ Kiêu Kỵ từ khi ra mắt đã trải qua bao biến cố, thăng trầm trong cuộc sống. Đã có những lúc, nghề bị mai một tưởng rất có thể mất đi khi đó trong làng chỉ có 3 – 5 hộ làm nghề. Đến nay, nhà nước phát triển, có chính sách trùng tu lại những công trình văn hóa, di tích lịch sử do vậy nghề truyền thống ở Kiêu Kỵ được khôi phục và phát triển cho tới ngày nay. Với những nỗ lực lớn của tôi, người nghệ nhân, người thợ quỳ lão làng ở Kiêu Kỵ đã nỗ lực vực dậy sức sống tiềm tàng của một làng nghề vài trăm năm tuổi.

Trong những năm gần đây, nghề làm quỳ vàng bạc của làng Kiêu kỵ đã phát triển thành hai loại: Làm quỳ vàng, quỳ bạc cựu và làm quỳ vàng, quỳ bạc tân. Trong số đó quỳ vàng bạc cựu làm từ bạc thật còn quỳ vàng bạc tân được làm từ thiếc. Làm vàng quỳ khó hơn nhiều quy trình hơn bạc quỳ nên không phải hộ gia đình nào cũng làm được. Hiện sản xuất Marketing vàng quỳ chỉ còn vài hộ gia đình còn giữ được trong những lúc đó bạc quỳ thì có cả trăm hộ. Hầu hết những người làm bạc quỳ là những nghệ nhân Lê Bá Trung, Lê Văn Vòng truyền dạy.

Đặc biệt để lưu trữ và phát triển nghề, hai nghệ nhân vẫn tổ chức lớp dạy nghề cho thanh niên trong làng và dạy những lớp do Sở Công thương và Trung tâm Khuyến nông TP Hà Nội tổ chức. Nhờ đó, nghề truyền thống của làng Kiêu Kỵ được truyền cho tới ngày nay.

Làng dát vàng Kiêu Kỵ Gia Lâm - Hà Nội
Làng dát vàng Kiêu Kỵ Gia Lâm – TP Hà Nội
Để có được sản phẩm ưng ý phải trải qua rất nhiều công đọan của thợ thủ công lành nghề
Để có được sản phẩm vừa ý phải trải qua rất nhiều công đọan của thợ thủ công lành nghề

9


Hương Merino

Làng miến Cự Đà

Cách trung tâm Thủ đô khoảng 20km, làng Cự Đà, Thanh Oai, TP Hà Nội không chỉ là được biết là một không gian văn hóa độc đáo, nơi vẫn còn đấy đó lưu giữ được nhiều ngôi nhà cổ vẹn nguyên lối kiến trúc Việt ở vùng Đồng bằng Bắc bộ, mà còn được biết đến là một làng nghề sản xuất miến lớn nhất tại miền Bắc. Làng Cự Đà nổi tiếng với nghề làm miến và nghề làm tương truyền thống. Có gần 400 hộ dân đang sống nhờ vào hai nghề này.

Theo nhiều bậc cao niên ở Cự Đà, nghề làm miến từ dong riềng (hay còn gọi là củ đót) ở Cự Đà đã có từ “dăm bảy chục năm” quay về đây. Sợi miến Cự Đà có đặc trưng rất đơn giản nhận là thường có màu vàng óng hoặc trắng mịn; khi nấu lên có vị thơm ngon, giòn và dai rất vừa miệng. Đặc biệt, sợi miến không bị nở trương hay nát vỡ khi người nội trợ nào “lỡ tay” nấu hơi lâu trên bếp.

Muốn có được sợi miến nhỏ, đều, nhìn là biết được “ra lò” từ Cự Đà chứ không phải từ vùng nào khác, người Cự Đà chọn loại củ dong riềng ngon, đem xay thành bột. Bột dong sau đó được ngâm với nước và lọc để chọn lấy phần tinh bột, rồi được đánh lên. Một phần bột được ngâm với nước sôi gọi là bột chín. Bột chín mang hòa với bột đã lọc, với tỷ lệ 1/10 tạo ra hỗn hợp. tiếp vì vậy, bột được tráng thành bánh, hấp chín và đem phơi nắng. Sau khi khô, bánh được đưa qua máy cán thành từng sợi miến nhỏ, dài và tiếp tục đem phơi cho thật khô. Bác Trịnh Thị Hồng – một người đã hàng chục năm gắn bó với nghề làm miến ở Cự Đà cho biết, để có sợi miến ngon, ở mỗi quy trình người làm miến phải hết sức cẩn trọng và tỉ mỉ. Ngay như ở khâu phơi bánh trước khi cắt thành từng sợi miến cũng đòi hỏi người phơi phải thật khéo để trải cho tấm bánh miến được căng rộng, đều trên tấm phên rộng, bởi như vậy thì tấm bánh miến mới khô đều và dễ cắt thành từng sợi miến nhỏ. Khi đã khô đến một mức độ nhất định, bánh miến sẽ được máy cắt nhỏ thành từng sợi dài, nhỏ rồi lại được đem phơi tiếp ngoài nắng.Túc tắc làm miến quanh năm, bên cạnh việc sản xuất nông nghiệp và làm tương nhưng cứ vào những tháng cuối năm, cả làng Cự Đà lại sôi động hẳn lên bởi nhà nhà làm miến, người người đến mua miến.

Tìm về với Cự Đà vào những ngày nắng đẹp, không chỉ là có những thương lái đến cất hàng mà còn có cả những nghệ sỹ nhiếp ảnh, khách du lịch… Họ tìm tới Cự Đà để lưu lại những khoảnh khắc đẹp tuyệt vời của những bức mành được làm bằng sợi miến óng vàng đang dệt nên nắng mới buông trải trên những dây phơi, giá đỡ bên tường, trong sân những ngôi nhà cổ có tuổi đời cả trăm năm.

Làng miến Cự Đà
Làng miến Cự Đà
Làng miến Cự Đà
Làng miến Cự Đà

10


Hương Merino

Làng nghề thêu ren Văn Lâm – Ninh Bình

Làng Văn Lâm xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình được cho là nơi phát tích, quy tụ đầy đủ nhất những tinh hoa của nghề thêu ren với những bàn tay vàng đã được Hiệp hội làng nghề thủ công truyền thống Việt Nam công nhận. Trải qua hàng thế kỷ người dân nơi đây vẫn lưu giữ nghề truyền thống và phát triển bằng những sản phẩm thêu tay độc đáo có độ tinh xảo cao phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu.

Là làng nghề nằm trong vùng Di sản Văn hóa và Thiên nhiên toàn cầu Tràng An, ngay tại Khu du lịch Tam Cốc – Bích Động, Văn Lâm có nhiều điều kiện thuận lợi để đưa nét văn hóa làng nghề cũng như những sản phẩm truyền thống đến gần hơn với du khách và bè bạn quốc tế. Ngày nay, thôn Văn Lâm có khoảng gần 3.000 lao động làm nghề thêu và du lịch tại địa phương. Thôn có 16 nghệ nhân tiêu biểu đã được UBND tỉnh phong tặng nghệ nhân cấp tỉnh. Trên địa bàn thôn có 6 doanh nghiệp và nhiều cơ sở sản xuất hàng thêu ren truyền thống, giải quyết việc làm cho nhiều lao động của xã và những địa phương lân cận. những doanh nghiệp không chỉ là mở xưởng sản xuất tại địa phương mà còn trải qua những hình thức hợp tác như gia công, tổ chức nhiều điểm sản xuất ở những địa phương trong và ngoài huyện. Hướng đi này không chỉ là nhằm bảo đảm quy trình, thời gian, số lượng hàng cho khách mà còn giải quyết việc làm cho nhân dân những địa phương trong thời điểm nông nhàn.

Trước đây, người dân làng Văn Lâm chuyên thêu những sản phẩm phục vụ nghi thức, nghi lễ trong đời sống văn hóa tâm linh, đặc biệt là trong lễ hội: quần, áo, mũ của đội tế; tàn, lọng, y môn trong những ngôi đình, đền đều có sự đóng góp, sáng tạo của người thợ thêu làng Văn Lâm. Trải qua những thăng trầm của thời gian, người dân Văn Lâm vẫn quyết tâm gắn bó với nghề, đã có những bước đột phá mới trong mẫu mã, sản phẩm của tôi. Từ chỗ chỉ thêu những đồ thờ trong những cơ sở tín ngưỡng, tôn giáo, những nghệ nhân Văn Lâm đã đổi mới, sáng tạo thêm những loại hình sản phẩm mới: thêu những loại khăn trải bàn, khăn ăn phục vụ đa dạng hơn nhu cầu sử dụng hằng ngày của những tầng lớp trong xã hội.

Ngày nay, làng nghề thêu ren Văn Lâm chuyên sản xuất những loại vật dụng trang trí nội thất, phục vụ đời sống sinh hoạt: rèm, khăn trải bàn, khăn ăn, vỏ chăn ga, gối, quần áo thời trang. Nhiều gia đình thêu ở Văn Lâm đã sáng tạo ra những loại hình sản phẩm mới, đáp ứng nhu cầu của quý khách như những loại tranh thêu: tùng, cúc, trúc, mai, tranh sơn thủy hữu tình, tranh mừng thọ hay những loại tranh con vật. Hiện nay sản phẩm thêu ren của Văn Lâm đã có mặt ở cả trong, ngoài nước. Trong nhiều năm, số lượng hàng xuất khẩu sang những nước này có tỷ lệ lớn hơn so với mặt hàng tiêu thụ trong nước.

Văn Lâm một làng nghề thêu ren truyền thống của Ninh Bình
Văn Lâm một làng nghề thêu ren truyền thống của Ninh Bình
Làng nghề thêu ren Văn Lâm - Ninh Bình
Làng nghề thêu ren Văn Lâm – Ninh Bình

Có thể bạn quan tâm:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *